Ανθολόγιο

Ένας ενάρετος κληρικός εκοιμήθη πρόσφατα και με αγαθή διάθεση δημοσιεύθηκαν κείμενα με θαυμαστά περιστατικά, όπως ότι κάποιοι είδαν φως όταν προσευχόταν, είδαν θαυμαστά σημεία, ότι «κάτι» υπερκόσμιο συνέβη γύρω από την παρουσία του. Δεν τα απορρίπτω. Ούτε θέλω να απομειώσω ό,τι ο Θεός μπορεί να παραχωρεί ως παρηγοριά.

Κι όμως, μέσα μου μένει μια σκέψη που δεν με αφήνει ήσυχο: μήπως συχνά καταντάμε να μοιάζουμε με τους ανθρώπους της εποχής του Χριστού, που ζητούσαν «σημεῖον ἰδεῖν»; Μήπως αγαπάμε πιο πολύ το θέαμα από την ουσία; Μήπως διψάμε για το έκτακτο, και περνάμε βιαστικά μπροστά από το καθημερινό θαύμα της θυσιαστικής διακονίας;

Διότι, αν θέλω να είμαι ειλικρινής, το πιο μεγάλο «σημείο» στη ζωή αυτού του κληρικού δεν ήταν κάτι που έλαμψε για λίγο μπροστά στα μάτια κάποιων. Ήταν κάτι που κράτησε δεκαετίες. Ήταν η σταθερή διακονία του ως εφημερίου, σε μια ενορία, με ανθρώπους, με δυσκολίες, με καθημερινή εκνευριστική ρουτίνα, με φθορά. Ήταν η αφιέρωση στην εξομολόγηση και την πνευματική καθοδήγηση—μια εργασία που την θεωρούμε δεδομένη, αλλά στην πραγματικότητα απαιτεί καρδιά που «καίγεται» για την διακονία του Σώματος του Χριστού.

Πόσο εύκολα το λέμε: «πήγα να εξομολογηθώ». Κι όμως, από την άλλη πλευρά υπάρχει ένας άνθρωπος που κάθεται. Ώρες. Μέρες. Χρόνια. Ακούει αμαρτίες, λογισμούς, ερωτήσεις, μπερδέματα, φόβους, δικαιολογίες, μεταμέλειες, δάκρυα, πείσματα, σιωπές. Βλέπει πρόσωπα διαφορετικά, χαρακτήρες αντίθετους, διαθέσεις που αλλάζουν. Κι όσο περνά η ώρα, το σώμα πονά. Το κεφάλι βαραίνει. Η φωνή κουράζεται. Το πνεύμα στεγνώνει. Κάποια στιγμή, ανθρώπινα, θα ήθελες να σηκωθείς—να τελειώνει το μαρτύριο.

Αλλά δεν σηκώνεσαι. Γιατί εκείνη την ώρα δεν «κάνεις μια συζήτηση» ή «ψυχανάλυση». Διακονείς Μυστήριο. Κρατάς μια πόρτα ανοιχτή για να περάσει ένας αδελφός σου από το σκοτάδι στο φως της μετανοίας. Και αυτό θέλει θυσιαστική διάθεση. Θέλει να μη δυσφορήσεις. Θέλει να μην αφήσεις την κόπωση να γίνει σκληρότητα. Θέλει να έχεις την υπομονή να κατηχήσεις, τη διάκριση να ξεχωρίσεις την αλήθεια από την πλάνη, τη λεπτότητα να παρηγορήσεις χωρίς να χαϊδέψεις, τη σταθερότητα να βάλεις όριο και να παιδαγωγήσεις χωρίς να συντρίψεις.

Κι υπάρχει κι ένας άλλος κόπος, που δεν φαίνεται καθόλου: ο εσωτερικός. Να μη μπει ο πειρασμός της εξουσίας μέσα στη σχέση πνευματικού–εξομολογουμένου. Να μη γίνει η εξομολόγηση «χώρος επιβολής». Να μη περάσουν οι δικές σου ιδέες ως δήθεν «φωνή Θεού». Να μη σε μεθύσει η τιμή, ούτε οι εκδηλώσεις θαυμασμού. Να κρύβεις το πρόσωπό σου για να φαίνεται ο Χριστός και η Εκκλησία. Να μένεις υπάκουος, εκκλησιαστικός, ταπεινός—χωρίς να καλλιεργείς τον ρόλο του «μεγάλου γέροντα». Αυτός είναι αγώνας. Και είναι αγώνας καθημερινός, γιατί η ανθρώπινη ψυχή εύκολα γλιστρά στην κενοδοξία, ακόμη και με αφορμή τα πιο ιερά.

Αυτή τη θυσιαστική διακονία σκέφτομαι αυτές τις ημέρες. Κι όχι μόνο για τον συγκεκριμένο κεκοιμημένο ενάρετο κληρικό, αλλά και για τόσους άλλους κληρικούς που υπηρετούν αθόρυβα στις ενορίες: χωρίς φήμες, χωρίς αφιερώματα, χωρίς «ιστορίες που εντυπωσιάζουν». Έχουν, όμως, ρυτίδες από την κόπωση και πληγές από το φορτίο των άλλων. Και συχνά δεν ζητούν τίποτε—ούτε λόγια, ούτε προβολή. Μόνο να έχουν την δύναμη και την υπομονή να συνεχίσουν να διακονούν.

Δεν κρίνω όσους γράφουν για θαυμαστά γεγονότα. Ίσως τους παρηγορεί, ίσως τους ενισχύει, ίσως τους βοηθά να αγαπήσουν περισσότερο τον πνευματικό αγώνα. Απλώς φοβάμαι μήπως συνηθίσαμε να ζητάμε το εντυπωσιακό, και να προσπερνάμε τα βασικά, τα ωφέλιμα, εκείνα που πραγματικά μας παιδαγωγούν: τη μετάνοια, την υπομονή, τη σταθερότητα, τη διακονία, την ταπείνωση. Το θαύμα που πρέπει να μας εντυπωσιάζει δεν είναι το υπερκόσμιο φως ενός οράματος. Είναι το ταπεινό φως που αχνοφέγγει μέσα σε ένα κελί εξομολόγησης, σε ένα πετραχήλι, σε μια καρέκλα που τσακίζει τη μέση και τα γόνατα, σε μια καρδιά που λιώνει αλλά επιμένει να αγαπά.

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Προσκυνητής